یکی از نگرانیهای پرتکرار درباره آمپولهای لاغری این است: آیا داروهایی مثل اسپارتینا، لانیسا، زیکورپا و سایر داروهای جدید کاهش وزن باعث عضلهسوزی میشوند؟
مطالعات نشان میدهند هنگام کاهش وزن با داروهای مبتنی بر تیرزپاتاید و سماگلوتاید، علاوه بر چربی مقداری از توده بدون چربی یا Lean Mass نیز کاهش پیدا میکند.
اما این موضوع با این جمله که «آمپول لاغری عضلات بدن را میسوزاند» یکسان نیست. برای تفسیر درست باید بدانیم Lean Mass دقیقاً چیست، چه مقدار از کاهش آن قابل انتظار است و چه زمانی کاهش عضله واقعاً میتواند نگرانکننده باشد.
Lean Mass با عضله اسکلتی یکی نیست. مقداری کاهش توده بدون چربی در بسیاری از روشهای کاهش وزن دیده میشود. آنچه اهمیت بیشتری دارد، مقدار کاهش چربی، قدرت و عملکرد عضله، سرعت کاهش وزن، دریافت پروتئین و سطح فعالیت بدنی است.
مطالعات جدید درباره آمپولهای لاغری و عضله چه میگویند؟
در سالهای اخیر، مطالعات ترکیب بدن در افرادی که با داروهای اینکرتینی وزن کم کردهاند بیشتر شده است. نتیجه کلی این مطالعات نشان میدهد بخش عمده وزن ازدسترفته از چربی است، اما مقداری Lean Mass نیز کاهش پیدا میکند.
در یک متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که کارآزماییهای تصادفی را بررسی کرد، سهم Lean Mass از کل وزن ازدسترفته برای تیرزپاتاید حدود ۲۵ درصد و برای سماگلوتاید حدود ۳۵ درصد برآورد شد.
اما نکته مهم این بود که در مداخلات سبک زندگی نیز بخشی از کاهش وزن به شکل Lean Mass اتفاق میافتاد. وقتی تمرین مقاومتی به برنامه کاهش وزن اضافه شده بود، سهم Lean Mass ازدسترفته کمتر گزارش شد.
- تیرزپاتاید: حدود ۲۵.۴٪ از وزن ازدسترفته به شکل Lean Mass
- سماگلوتاید: حدود ۳۵.۲٪ از وزن ازدسترفته به شکل Lean Mass
- سبک زندگی همراه تمرین مقاومتی: حدود ۱۷.۵٪
این اعداد میانگین مطالعات هستند و برای پیشبینی نتیجه یک فرد یا یک برند تجاری مشخص طراحی نشدهاند.
در مطالعه SURMOUNT-1 با تیرزپاتاید چه اتفاقی افتاد؟
یکی از مهمترین دادههای ترکیب بدن درباره تیرزپاتاید از زیرمطالعه SURMOUNT-1 به دست آمده است.
در این مطالعه، افراد دریافتکننده تیرزپاتاید طی ۷۲ هفته کاهش وزن قابلتوجهی داشتند و تقریباً سهچهارم وزن ازدسترفته مربوط به چربی و حدود یکچهارم مربوط به Lean Mass بود.
وقتی در مطالعه گفته میشود حدود ۲۵ درصد کاهش وزن مربوط به Lean Mass بوده، به این معنی نیست که ۲۵ درصد وزن ازدسترفته الزاماً عضله اسکلتی خالص بوده است.
Lean Mass چیست؟ آیا همان عضله است؟
خیر.
Lean Mass یا توده بدون چربی مفهومی گستردهتر از عضله اسکلتی است. آب بدن، اندامها و سایر بافتهای بدون چربی نیز در این اندازهگیری قرار میگیرند.
به همین دلیل اگر DXA یا BIA چند کیلوگرم کاهش Lean Mass نشان دهد، نمیتوان نتیجه گرفت فرد دقیقاً همان مقدار عضله واقعی از دست داده است.
مرورهای علمی جدید نیز تأکید میکنند که Lean Mass اندازهگیریشده با DXA بهتنهایی مترادف با عضله اسکلتی، قدرت یا عملکرد عضله نیست.
اگر فردی ۲۰ کیلوگرم وزن کم کرده و دستگاه ۵ کیلوگرم کاهش Lean Mass نشان داده است، نمیتوان گفت «۵ کیلو عضله از دست داده». نوع دستگاه، وضعیت آب بدن و اجزای مختلف توده بدون چربی باید در تفسیر نتیجه در نظر گرفته شوند.
اسپارتینا، لانیسا و زیکورپا چه ارتباطی با این مطالعات دارند؟
مخاطب ایرانی معمولاً داروی خود را با نام روی جعبه میشناسد؛ در حالی که مطالعات علمی بیشتر براساس ماده مؤثره منتشر میشوند.
اسپارتینا، زیکورپا، لانیسا، تیرزکتو و لینگو-وار نمونههایی از فرآوردههای حاوی تیرزپاتاید در ایران هستند. فرآوردههایی مانند ولوریتا، سماکتو و سایمرا نیز بر پایه سماگلوتاید هستند.
مطالعات عضله و ترکیب بدن عمدتاً درباره خود مولکول تیرزپاتاید یا سماگلوتاید هستند. در حال حاضر شواهد مناسبی نداریم که نشان دهد مثلاً اسپارتینا نسبت به لانیسا یا زیکورپا ذاتاً بیشتر یا کمتر باعث کاهش Lean Mass میشود.
اگر میخواهید تفاوت ماده مؤثره، دوزها و برندهای موجود در بازار ایران را ببینید، مقاله آمپولهای لاغری موجود در ایران را مطالعه کنید.
آیا کاهش توده بدون چربی فقط با آمپول لاغری اتفاق میافتد؟
خیر.
مقداری کاهش توده بدون چربی در بسیاری از روشهای مؤثر کاهش وزن مشاهده میشود؛ از محدودیت کالری و رژیم غذایی گرفته تا دارودرمانی و جراحی چاقی.
بدن بزرگتر برای جابهجایی وزن خود معمولاً به عضله بیشتری نیاز دارد. وقتی فرد مقدار قابلتوجهی وزن کم میکند، مقداری کاهش حجم عضله میتواند بخشی از سازگاری بدن با وزن جدید باشد.
بنابراین سؤال مهمتر این نیست که:
«آیا Lean Mass کم شده؟»
بلکه باید بپرسیم:
«آیا کاهش عضله بیش از حد انتظار بوده و آیا قدرت و عملکرد فرد هم افت کرده است؟»
کیفیت عضله از مقدار آن هم مهم است
افراد مبتلا به چاقی الزاماً عضله کمی ندارند. حتی ممکن است مقدار عضله آنها بیشتر از فردی با وزن طبیعی باشد؛ اما کیفیت عضله پایینتر باشد.
یکی از دلایل این موضوع تجمع چربی در داخل و اطراف عضلات است که با عنوان Myosteatosis شناخته میشود.
چربی داخل عضله میتواند با مقاومت به انسولین و عملکرد نامطلوبتر عضله همراه باشد. به همین دلیل، هدف درمان فقط حفظ عدد عضله نیست؛ کیفیت و عملکرد عضله هم اهمیت دارد.
برخی مطالعات تصویربرداری نشان دادهاند که در جریان کاهش وزن، همزمان با کاهش مقداری از حجم عضله، چربی نفوذی داخل عضله نیز میتواند کاهش پیدا کند.
قدرت، توان راه رفتن، برخاستن از صندلی، فعالیت روزمره و کیفیت عضله میتوانند از یک عدد منفرد روی دستگاه ترکیب بدن مهمتر باشند.
چه زمانی کاهش عضله نگرانکنندهتر میشود؟
عدد ثابتی وجود ندارد که بتوان برای همه افراد آن را مرز «کاهش طبیعی» و «عضلهسوزی غیرطبیعی» دانست.

اما برخی شرایط باعث میشوند نسبت به وضعیت عضله حساستر باشیم:
- کاهش وزن بسیار سریع
- کاهش شدید اشتها و دریافت غذایی بسیار پایین
- دریافت ناکافی پروتئین
- بیتحرکی یا نداشتن تمرین مقاومتی
- سن بالاتر
- ضعف یا سارکوپنی قبل از شروع کاهش وزن
- بیماریهای مزمن یا سوءتغذیه
- تهوع و استفراغ مداوم که دریافت غذا را مختل کند
در کنار این عوامل، بعضی علائم عملکردی اهمیت ویژهای دارند.
- ضعف محسوس نسبت به قبل
- سختتر شدن برخاستن از صندلی
- دشواری بیشتر در بالا رفتن از پلهها
- کاهش توان انجام فعالیتهای روزمره
- افت واضح توان تمرین
اگر این علائم همزمان با کاهش وزن سریع ایجاد شوند، بهتر است روند تغذیه، فعالیت بدنی و درمان دوباره ارزیابی شود.
کاهش اشتها؛ مزیت دارو که گاهی به یک چالش تغذیهای تبدیل میشود
تیرزپاتاید و سماگلوتاید با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری به کاهش دریافت انرژی کمک میکنند.
اما «کمتر خوردن» همیشه به معنی «بهتر خوردن» نیست.
در بعضی افراد حجم غذا آنقدر کم میشود که علاوه بر کالری، دریافت پروتئین، مایعات و برخی ریزمغذیها نیز کاهش پیدا میکند.
تهوع، سیری زودرس، احساس پری، استفراغ، یبوست یا ریفلاکس نیز میتوانند کیفیت تغذیه را بیشتر مختل کنند.
کاهش وزن سریع فقط روی عضله اثر نمیگذارد
دریافت ناکافی انرژی و پروتئین میتواند در مشکلات دیگری مثل ریزش مو هم نقش داشته باشد. درباره این موضوع مقاله و اپیزود جداگانهای آماده شده است.
مطالعه مقاله ریزش مو شنیدن پادکستچطور کاهش عضله را به حداقل برسانیم؟
هدف واقعبینانه این نیست که هنگام کاهش وزن هیچ Lean Massی کم نشود.
هدف بهتر این است که بیشترین سهم ممکن از کاهش وزن از چربی باشد و قدرت و عملکرد عضله تا حد امکان حفظ شود.
در حال حاضر دو مداخله بیشترین پشتوانه علمی را دارند:
- تمرین مقاومتی
- دریافت کافی و فردیسازیشده پروتئین
۱. تمرین مقاومتی
تمرین مقاومتی یکی از مهمترین راهکارها برای حفظ بهتر عضله و قدرت در دوره کاهش وزن است.
این تمرین الزاماً به معنی بدنسازی سنگین نیست. بسته به سن و توان فرد میتوان از وزنه، دستگاه، کش ورزشی، تمرین با وزن بدن یا سایر انواع مقاومت استفاده کرد.
در مطالعات کاهش وزن، اضافه شدن تمرین مقاومتی با حفظ بهتر Lean Mass و قدرت همراه بوده است.
برای بسیاری از بزرگسالان، انجام تمرین مقاومتی در حدود دو تا سه جلسه در هفته میتواند هدف مناسبی باشد؛ البته نوع، شدت و تعداد جلسات باید با وضعیت فرد هماهنگ شود.
۲. پروتئین کافی
وقتی اشتها کاهش پیدا میکند، بهتر است غذاهای پروتئینی جزو اولویتهای اصلی وعدهها باشند.
مقدار مناسب پروتئین برای همه یکسان نیست. سن، وزن، ترکیب بدن، سطح فعالیت، سرعت کاهش وزن، بیماریهای همراه و وضعیت کلیه همگی در تعیین نیاز نقش دارند.
در برخی مرورهای علمی مربوط به کاهش وزن، مقادیر بالاتر از حداقل نیاز روزانه و حدود ۱.۲ تا ۱.۶ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم در روز برای برخی بزرگسالان مطرح شده است؛ اما این عدد نباید بدون ارزیابی فردی برای همه استفاده شود.
توصیههایی مثل «هر کسی که آمپول لاغری مصرف میکند باید روزانه ۱۲۰ گرم پروتئین بخورد» دقیق نیست. نیاز پروتئینی باید براساس شرایط همان فرد تعیین شود.
در دوره مصرف آمپول لاغری نمیدانید چه بخورید؟
کتابچه «تغذیه هوشمند در مسیر لاغری سالم» برای مصرفکنندگان داروهای کاهش وزن تهیه شده و درباره دریافت پروتئین، کاهش اشتها، مدیریت عوارض گوارشی، مایعات، ریزمغذیها و مراقبت از عضله راهکارهای عملی ارائه میکند.
مشاهده کتابچه و نمونه صفحاتآیا Whey، کراتین یا HMB لازم است؟
شروع آمپول لاغری به این معنی نیست که همه افراد باید مکمل مصرف کنند.
اگر فرد به دلیل کاهش اشتها نتواند پروتئین مورد نیاز را از غذای معمول دریافت کند، مکمل پروتئینی مانند Whey میتواند یک ابزار برای تکمیل دریافت روزانه باشد.
کراتین نیز، بهخصوص همراه تمرین مقاومتی، در جمعیت عمومی شواهد مناسبی برای حمایت از قدرت و توده بدون چربی دارد؛ اما دادههای اختصاصی درباره استفاده روتین آن در همه مصرفکنندگان GLP-1 هنوز محدود است.
در مورد HMB نیز برخی شواهد در سالمندان یا افراد در معرض تحلیل عضله وجود دارد، اما در حال حاضر شواهد برای توصیه روتین آن به همه مصرفکنندگان آمپول لاغری کافی نیست.
بنابراین اولویت همچنان غذای مناسب، پروتئین کافی، تمرین مقاومتی و پایش است.
چطور عضله را هنگام مصرف آمپول لاغری پایش کنیم؟
فقط نگاه کردن به عدد ترازو کافی نیست.
در فردی که با دارو وزن کم میکند، بسته به شرایط میتوان موارد زیر را در طول زمان دنبال کرد:
- وزن و سرعت کاهش وزن
- دور کمر
- روند Lean Mass یا Muscle Mass با یک روش ثابت
- قدرت عضلانی
- توان برخاستن از صندلی
- توان بالا رفتن از پله و فعالیتهای روزمره
- مقدار تقریبی پروتئین دریافتی
- سطح فعالیت بدنی و تمرین مقاومتی
- علائم کاهش شدید دریافت غذا یا سوءتغذیه
BIA میتواند برای دنبال کردن روند تغییرات مفید باشد، اما وضعیت آب بدن روی نتیجه آن اثر میگذارد. بنابراین بهتر است نتیجه یک دستگاه بهتنهایی مبنای تصمیمگیری قرار نگیرد.
در افراد پرخطر یا شرایط خاص ممکن است ارزیابیهای دقیقتر ترکیب بدن یا تستهای عملکردی نیز مفید باشند.
کاهش وزن موفق یعنی چربی بدن کم شود، در حالی که کیفیت تغذیه، قدرت، عملکرد و تا حد امکان توده عضلانی حفظ شوند.
اگر اسپارتینا، لانیسا یا زیکورپا مصرف میکنم، چه چیزهایی مهمترند؟
نام برند بهتنهایی مشخص نمیکند فرد چه مقدار Lean Mass از دست خواهد داد.
عواملی مانند مقدار و سرعت کاهش وزن، دوز دارو، میزان کاهش اشتها، دریافت پروتئین، سن، سطح فعالیت، وضعیت عضله قبل از شروع درمان و بیماریهای همراه اهمیت بیشتری دارند.
بنابراین سؤال کاربردیتر این نیست که:
«کدام برند کمتر عضله کم میکند؟»
بلکه این است که:
«آیا در طول کاهش وزن، قدرت و عملکرد عضله من حفظ شده است؟»
برای شناخت بهتر برندهای تیرزپاتاید و سماگلوتاید موجود در ایران، راهنمای آمپولهای لاغری موجود در ایران را ببینید.
آیا به خاطر کاهش Lean Mass باید آمپول لاغری را قطع کرد؟
خیر. کاهش Lean Mass بهتنهایی دلیل مناسبی برای قطع خودسرانه دارو نیست.
در بیشتر مطالعات، بخش عمده کاهش وزن از چربی بوده و کاهش وزن میتواند فواید متابولیک مهمی داشته باشد.
اما اگر کاهش وزن با ضعف، افت عملکرد، بیاشتهایی شدید، استفراغ مداوم یا کاهش شدید دریافت غذا همراه شده باشد، بهتر است روند درمان، تغذیه و فعالیت بدنی بررسی شود.
شروع، قطع یا تغییر دوز اسپارتینا، لانیسا، زیکورپا و سایر داروهای مدیریت وزن باید با نظر پزشک انجام شود.
مشاوره تغذیه در دوران مصرف آمپول لاغری
اگر در دوره مصرف داروهای مدیریت وزن هستید، وضعیت تغذیه، مقدار پروتئین، روند کاهش وزن، عوارض گوارشی، فعالیت بدنی و عوامل مؤثر بر حفظ عضله میتواند بهصورت فردی بررسی شود.
رزرو مشاوره تخصصی تغذیه مشاهده خدماتبرای پزشکان و همکاران سلامت
در «راهنمای جامع آمپولهای لاغری» موضوعاتی مانند مکانیسم داروهای اینکرتینی، انتخاب بیمار، تیتراسیون، عوارض، تغذیه همراه درمان، حفظ عضله و پایش بیمار با جزئیات بیشتری بررسی شدهاند.
مشاهده کتاب و نمونه صفحاتمطالب مرتبط
آمپولهای لاغری موجود در ایران
تیرزپاتاید، سماگلوتاید و لیراگلوتاید را همراه با برندهای ایرانی مانند اسپارتینا، زیکورپا، لانیسا، تیرزکتو، ولوریتا و سماکتو مقایسه کنید.
مطالعه مقالهآمپول لاغری و ریزش مو
اگر هنگام کاهش وزن دچار ریزش مو شدهاید، نقش کاهش وزن سریع، پروتئین، آهن و سایر عوامل تغذیهای را در این مقاله بخوانید.
مطالعه مقالهمتابولیک با رامین
در اپیزود «آمپول لاغری باعث ریزش مو میشود؟» درباره نقش کاهش سریع وزن، پروتئین و کمبودهای تغذیهای صحبت کردهایم.
شنیدن پادکستسؤالهای رایج درباره آمپول لاغری و عضله
آیا اسپارتینا باعث عضلهسوزی میشود؟
اسپارتینا حاوی تیرزپاتاید است. مطالعات تیرزپاتاید نشان میدهند در کنار کاهش قابلتوجه چربی، مقداری Lean Mass نیز کاهش پیدا میکند. اما Lean Mass با عضله اسکلتی یکی نیست و نمیتوان این یافته را مستقیماً «عضلهسوزی» نامید.
آیا لانیسا باعث کاهش عضله میشود؟
لانیسا نیز یک فرآورده تیرزپاتاید است. دادههای علمی درباره ترکیب بدن عمدتاً مربوط به خود تیرزپاتاید هستند و شواهد مناسبی برای اینکه لانیسا نسبت به اسپارتینا یا سایر برندهای ایرانی بیشتر یا کمتر عضله کم کند وجود ندارد.
زیکورپا چطور؟
زیکورپا نیز از فرآوردههای حاوی تیرزپاتاید است. اصول مربوط به دریافت پروتئین، تمرین مقاومتی، سرعت مناسب کاهش وزن و پایش عملکرد عضله برای مصرفکنندگان آن نیز اهمیت دارند.
آیا سماگلوتاید بیشتر از تیرزپاتاید Lean Mass کم میکند؟
برخی متاآنالیزها سهم Lean Mass از کل کاهش وزن را در سماگلوتاید بالاتر از تیرزپاتاید گزارش کردهاند. اما تفاوت جمعیتها، دوزها و روشهای اندازهگیری اجازه نمیدهد فقط با این عددها یک دارو را از نظر سلامت عضله بهتر یا بدتر بدانیم.
چه مقدار کاهش Lean Mass طبیعی است؟
عدد واحدی برای همه وجود ندارد. سن، جنس، مقدار و سرعت کاهش وزن، وضعیت اولیه بدن، دریافت پروتئین، فعالیت بدنی و روش اندازهگیری روی این عدد اثر دارند. به همین دلیل تغییر قدرت و عملکرد فرد معمولاً از یک درصد ثابت اهمیت بیشتری دارد.
آیا برای حفظ عضله باید Whey مصرف کنم؟
نه لزوماً. اگر پروتئین مورد نیاز از غذای معمول تأمین شود، مکمل پروتئین برای همه ضروری نیست. Whey بیشتر زمانی میتواند کاربردی باشد که به دلیل کاهش اشتها دریافت پروتئین کافی از غذا دشوار شده باشد.
آیا کراتین هنگام مصرف آمپول لاغری مفید است؟
کراتین همراه تمرین مقاومتی برای افزایش قدرت و توده بدون چربی در جمعیت عمومی شواهد مناسبی دارد، اما هنوز نمیتوان آن را بهصورت روتین برای همه مصرفکنندگان GLP-1 ضروری دانست.

بهترین راه حفظ عضله هنگام مصرف آمپول لاغری چیست؟
در حال حاضر تمرین مقاومتی منظم، دریافت کافی و فردیسازیشده پروتئین، جلوگیری از کاهش شدید دریافت غذایی و پایش قدرت و عملکرد عضله مهمترین راهکارها هستند.
جمعبندی
آمپولهای لاغری مبتنی بر تیرزپاتاید و سماگلوتاید علاوه بر چربی، مقداری Lean Mass نیز کاهش میدهند. اما این موضوع به معنی از دست رفتن همان مقدار عضله اسکلتی نیست.
همچنین کاهش مقداری از توده بدون چربی فقط مختص آمپولهای لاغری نیست و در بسیاری از روشهای کاهش وزن دیده میشود.
آنچه اهمیت بیشتری دارد کیفیت کاهش وزن است:
- چه مقدار چربی کم شده است؟
- قدرت و عملکرد عضله حفظ شدهاند؟
- پروتئین کافی دریافت میشود؟
- تمرین مقاومتی وجود دارد؟
- سرعت کاهش وزن بیش از حد بالا نیست؟
یک برنامه مناسب باید تلاش کند چربی بدن کاهش پیدا کند و در عین حال قدرت، عملکرد و تا حد امکان توده عضلانی حفظ شوند.
منابع منتخب
- Eisa N, Barood O. Lean Mass Changes With Incretin Therapy Versus Lifestyle Intervention: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Diabetes Obes Metab. 2026. مشاهده در PubMed
- Look M, et al. Body Composition Changes During Weight Reduction With Tirzepatide in the SURMOUNT-1 Study of Adults With Obesity or Overweight. Diabetes Obes Metab. 2025. مشاهده در PubMed
- Effects of Incretin-Based Pharmacotherapies on Lean Body Mass in Adults With Overweight, Obesity, or Type 2 Diabetes: A Systematic Review. 2026. مشاهده در PubMed
- Effect of Incretin-Based and Nonpharmacologic Weight Loss on Body Composition: A Systematic Review. Ann Intern Med. 2026. مشاهده در PubMed
آخرین بهروزرسانی: آبان ۱۴۰۵
یادآوری: محتوای این مقاله آموزشی است و جایگزین ارزیابی و تجویز پزشکی فردی نیست. شروع، تغییر دوز یا قطع داروهای کاهش وزن باید با نظر پزشک انجام شود.
